Nhà Rông Của Người Ê Đê

Vùng khu đất Tây Nguyên hùng vĩ hiện tại còn lưu lại nhiều nét xinh văn hóa rực rỡ của các dân tộc, trong đó có tín đồ Ê Đê. Trong những nét văn hóa đặc sắc phải kể tới là bản vẽ xây dựng nhà dài, nghỉ ngơi đó tiềm ẩn một sự huyền bí, chân thành và ý nghĩa sâu nhan sắc về cái cầu thang được chạm trổ họa máu “đôi thai vú”, “vầng trăng khuyết”.

Bạn đang xem: Nhà rông của người ê đê


*
Nhà nhiều năm là con kiến trúc đặc thù của đồng bào dân tộc bản địa Ê Đê

Kiến trúc thể hiện quyền lực của phụ nữ

Ở nơi núi rừng Tây Nguyên, phần nhiều ngôi đơn vị được dựng lên tất cả chiều dài và chiều rộng lớn gấp những lần cái thuyền, tất cả sàn cao để tránh thú dữ và đề phòng thiên tai tập thể lụt hằng năm, đồng thời tiện nghi cho sinh sống văn hóa.

Kiến trúc khu nhà ở dài truyền thốngÊ Đêcó những đặc trưng cơ phiên bản như nhị vách dọc thẳng theo như hình dạng bên trên rộng bên dưới hẹp. Hai đầu mái nhô ra như mũi thuyền. Nhì cột nhà thiết yếu phía trước hiên được va khắc các hình ảnh cặp ngà voi, vầng trăng khuyết, con rùa, nhỏ kỳ đà và những hoa văn khác gắn sát với bản sắc văn hóa mẫu hệ.

Ở TP. Buôn Ma Thuột (Đăk Lăk), buôn Ako Dhông hiện là buôn còn giữ giữ các kiến trúc, văn hóa mang đậm nét truyền thống lâu đời của bạn Ê Đê. Đây cũng là buôn còn giữ lại được quy hoạch không khí và phong cách xây dựng nhà dài Ê Đê tồn tại hàng trăm năm qua.

Điểm đặc trưng của bản vẽ xây dựng nhà dài, phải nói tới là chiếc cầu thang dùng ném lên xuống. Trong những nhà lâu năm Ê Đê thường có từ 2 mang đến 3 ước thang, một cái đặt ở cửa sau, 1 mang lại 2 cái đặt ở cửa trước. Nghệ nhân Ưu tú Ama H Loan, fan trong buôn Ako Dhông méc với bọn chúng tôi, khi bước lên cầu thang vào nhà dài, phải vịn vào “đôi bầu vú” được điêu khắc cẩn thận trên đầu trên cầu thang. Đây là một hành động coi trọng văn hóa Ê Đê, vị họa máu này được xem là biểu trưng của quyền lực tối cao người phụ nữ, nét uy quyền trong văn hóa mẫu hệ của người Ê Đê. Đồng thời, có muốn nhắc nhở mọi fan phải nhớ mang đến công lao của không ít người thiếu phụ đã đang cùng sẽ là lao động chính trong nhà. Bên trên đôi thai vú là hình mẫu vầng trăng khuyết, đặc trưng cho khao khát thịnh vượng, no đủ.

Vầng trăng khuyết là điểm bắt đầu, đi qua ngày tháng dần dần tròn đầy và sáng rực rỡ, như con người có thể đạt được điều mình ý muốn ước, ngày càng khấm khá, nhiều có, đủ đầy hơn. Hai họa huyết này cũng là hình tượng của sự giàu sang và quyền quý. Xưa kia, chỉ hầu hết gia đình, loại họ nhiều có, quyền quý và cao sang và gồm tiếng trong buôn mới làm cầu thang có khắc hoa văn này. Cùng ở từng buôn xóm cũng chỉ vài mái ấm gia đình sở hữu những chiếc cầu thang như thế.

Xem thêm:


*
Già Ama H Loan reviews các hình tượng cầu thang nhà nhiều năm của bạn Ê Đê

Cầu thang quý đón khách

Theo già làng Y Yơh Niê (buôn Kmrơng Prong B, Ea Tu, TP. Buôn Ma Thuột), cầu thang nhà dài Ê Đê cũng có thể có 2 loại, một một số loại là lan can tròn, sử dụng thân cây gỗ nguyên khối đục các bậc thang, thường dùng làm lan can phụ đặt ở cửa vùng phía đằng sau hay đặt một bên ở phía trước, cạnh bậc thang chính. Một loại là lan can dẹt, thường có chiều rộng lớn từ 0,8 - 1m, độ cao gần 2m, và có 5 - 7 bậc bước lên (theo ý niệm của bạn Ê Đê, số lẻ là số sinh, số may mắn, số phân phát triển).

Cầu thang dẹt đặt phía trước nhà, thường được làm bằng gỗ quý, phía đầu bên trên được đục dáng vẻ cong nhẹ như mũi thuyền. Lan can có ý nghĩa rất quan trọng và rất linh với fan Ê Đê, do đó là nơi trước tiên phải bước tới để vào trong nhà.

Ở một trong những gia đình, chiếc cầu thang dẹt được đụng khắc tỉ mỉ đều họa huyết như vầng trăng khuyết, 2 bầu vú, nhỏ rùa hay ngôi sao. đa số người gọi đây là “cầu thang cái”, sáng tỏ với “cầu thang đực”, nhưng mà theo mộc nhân Ưu tú Ama H Loan và nhiều người dân già ở các buôn làng, người Ê Đê không tồn tại khái niệm “cầu thang đực”, “cầu thang cái” xuất xắc “cầu thang cha”, “cầu thang mẹ” nhưng chỉ gồm cầu thang dẹt và bậc thang tròn.

Già xã Y Yơh kể, người Ê Đê xưa theo tín ngưỡng đa thần, vạn vật dụng hữu linh, rừng cây cũng đều có thần cai quản. Vị đó, để tuyển chọn được cây gỗ tốt làm cầu thang, trước khi đi lấy gỗ, chủ nhà phải làm lễ cúng trong nhà và tiếp nối là lễ thờ trước cây gỗ mập đã lựa chọn để xin phép được có cây gỗ đó về nhà. Phần nhiều cây mộc này khi làm ước thang bắt đầu được bền chắc, không bị mối mọt, mục ruỗng. Lễ vật trong lễ bái thường là 1 trong những con kê và một ché rượu.


“Toàn tỉnh Đăk Lăk hiện thời còn khoảng hơn 5.600 căn nhà dài truyền thống của người Ê Đê. Tỉnh Đăk Lăk cũng đã có nghị quyết về bảo tồn và phạt huy giá trị văn hóa truyền thống cồng chiêng; trong những số ấy có tuyên truyền, bảo tồn văn hóa truyền thống nhà dài”. Ông Đặng Gia Duẩn, phó tổng giám đốc Sở Văn hóa, thể dục thể thao và phượt Đăk Lăk mang lại biết.


Sau lễ cúng, gia chủ được phép bắt tay vào làm ước thang. Nghệ nhân làm lan can cũng phải lựa tín đồ khéo léo, tinh tế và cẩn thận, có như vậy dòng cầu thang new đẹp, những bậc thang đều, thẳng, tất cả độ cao vừa phải với ngôi nhà. Đặc biệt, hình đôi thai vú buộc phải tròn trĩnh, phù hợp với nhau, vầng trăng khuyết được đặt cân đối, tại chính giữa phía trên đôi bầu vú.

Để làm hoàn chỉnh chiếc mong thang, bắt buộc mất từ bỏ 3 đến 10 ngày, tùy theo từng nghệ nhân với sự cầu kỳ trong tự khắc họa đưa ra tiết. Khi lan can đã hoàn chỉnh, người Ê Đê một đợt tiếp nhữa làm lễ cúng, report việc mẫu cầu thang đang hoàn tất với xin phép được gác lên sàn nhà để lấy vào sử dụng.

Trong quá trình sử dụng, nếu lan can bị lỗi hỏng, cũ mục thì gia nhà cũng không được từ bỏ ý cố mà yêu cầu nhân một dịp sệt biệt, khi gia đình tổ chức lễ thờ với loài vật hiến sinh là bé heo, bò hoặc trâu thì mới đồng thời thực hiện xin phép để triển khai cầu thang mới.